Najłatwiej zrobić kompostownik z palet, desek albo siatki ogrodowej. Materiał powinien tworzyć ażurowe ściany, zapewniać dopływ powietrza i nie odcinać pryzmy od podłoża. Wybór zależy głównie od budżetu, dostępnego miejsca i wyglądu ogrodu.
Co musi mieć każdy kompostownik?
Kompostownik nie jest szczelnym pojemnikiem. W jego wnętrzu zachodzi tlenowy rozkład resztek, dlatego konstrukcja musi umożliwiać stały przepływ powietrza. Najlepiej sprawdzają się ściany z odstępami między deskami, palety albo siatka rozciągnięta na słupkach.
Konstrukcja powinna stać bezpośrednio na ziemi, bez betonowego dna. Dzięki temu nadmiar wody odpływa, a do pryzmy mogą dostać się mikroorganizmy i dżdżownice. Na podłożu warto ułożyć warstwę grubych gałęzi, żwiru lub keramzytu, która poprawi drenaż i napowietrzanie od spodu.
Przednia ściana powinna być łatwa do zdjęcia albo częściowo ruchoma. Ułatwi to przerzucanie zawartości oraz wybieranie dojrzałego kompostu od dołu. Przydatna może być także pokrywa, szczególnie gdy kompostownik stoi w miejscu narażonym na intensywny deszcz lub przesuszające słońce.
Przed budową sprawdź, czy masz materiały potrzebne do wykonania prostej, stabilnej konstrukcji:
- palety, deski albo siatkę ogrodową
- słupki lub kantówki do wykonania narożników
- wkręty do drewna albo gwoździe
- poziomicę i miarkę
- wkrętarkę, młotek oraz rękawice robocze
Z czego zrobić kompostownik?
Najbardziej uniwersalnym materiałem jest drewno z recyklingu, szczególnie palety i nieimpregnowane deski. Jest łatwe w obróbce, przewiewne i pozwala dopasować wielkość kompostownika do ogrodu. Siatka sprawdzi się wtedy, gdy zależy Ci na szybkim montażu i lekkiej konstrukcji. Gotowy kompostownik z tworzywa sztucznego będzie wygodniejszy w małym ogrodzie, choć zwykle ma ograniczoną pojemność i słabiej przewiewa niż otwarta konstrukcja drewniana.
Nie używaj podkładów kolejowych, malowanych desek ani drewna zabezpieczonego preparatem, który może wypłukiwać szkodliwe związki do kompostu. Jeśli chcesz przedłużyć trwałość drewna, wybierz środek przeznaczony do zastosowań ogrodowych i sprawdź, czy producent dopuszcza jego użycie w pobliżu gleby oraz materiału przeznaczonego na nawóz.
| Materiał | Koszt | Montaż | Estetyka | Przewiewność |
|---|---|---|---|---|
| Palety i deski | Niski | Łatwy | Naturalna | Wysoka |
| Siatka na słupkach | Niski | Łatwy | Prosta | Wysoka |
| Gotowy plastikowy moduł | Średni lub wysoki | Bardzo łatwy | Uporządkowana | Średnia |
W konstrukcji z palet najlepiej pozostawić istniejące szczeliny. Nie trzeba szczelnie wykładać ścian folią, ponieważ może to ograniczyć wentylację. Jeżeli osłona jest potrzebna, powinna mieć liczne otwory i nie może zamykać całej konstrukcji.
Warto zrezygnować z danego rozwiązania, gdy ma ono którąś z poniższych wad:
- szczelne dno zatrzymujące wodę i blokujące dostęp organizmów glebowych
- brak szczelin wentylacyjnych w ścianach
- materiał pokryty nieznanym impregnatem, farbą lub olejem technicznym
- stały front, który utrudnia przerzucanie i wybieranie kompostu
Jak zbudować kompostownik z palet krok po kroku?
Cztery palety mogą utworzyć prosty kompostownik o otwartych ścianach. Przed montażem sprawdź ich stan, usuń wystające gwoździe i upewnij się, że drewno nie było zabezpieczane nieznaną substancją.
- Przygotuj teren – wybierz miejsce na nieutwardzonej ziemi, usuń darń i wyrównaj podłoże. Jeśli grunt słabo przepuszcza wodę, wykonaj płytki wykop i wypełnij go żwirem albo ułóż warstwę grubych gałęzi.
- Ustaw palety – z trzech palet wykonaj tylną i boczne ściany. Ustaw je pionowo, sprawdź poziomicą i podeprzyj słupkami lub kantówkami.
- Połącz konstrukcję – skręć palety wkrętami do drewna albo połącz je gwoździami. Połączenia powinny być stabilne, ponieważ wilgotna masa kompostowa jest ciężka.
- Wykonaj ruchomy front – możesz użyć czwartej palety, ale wygodniejszym rozwiązaniem są deski wsuwane poziomo w prowadnice przytwierdzone do bocznych słupków. Wyjmowanie pojedynczych desek pozwoli wybierać gotowy kompost od dołu.
- Dodaj warstwę drenażową – na ziemi ułóż grubsze gałęzie. Zapewnią odpływ wody i wolną przestrzeń dla powietrza.
- Zabezpiecz i sprawdź konstrukcję – usuń ostre elementy, sprawdź stabilność ścian i pozostaw szczeliny wentylacyjne. Pokrywę możesz wykonać z desek, ale nie powinna całkowicie uszczelniać kompostownika.
Nie buduj kompostownika całkowicie szczelnego. Ażurowe ściany są ważniejsze niż dodatkowe ocieplenie, ponieważ ograniczenie dopływu tlenu może prowadzić do gnicia i nieprzyjemnego zapachu. Resztki układaj warstwami, przeplatając świeżą trawę i odpady kuchenne suchymi liśćmi, drobnymi gałęziami albo rozdrobnioną tekturą.
Przed rozpoczęciem pracy sprawdź jeszcze kilka rzeczy:
- miejsce jest dostępne dla taczki i nie wymaga przechodzenia przez rabaty
- konstrukcja stoi na gruncie, a nie na betonie lub szczelnej folii
- palety i deski nie są pokryte nieznanym środkiem chemicznym
- front można zdjąć bez rozbierania całego kompostownika
Gdzie postawić kompostownik?
Najlepsze będzie miejsce w półcieniu, osłonięte od silnego wiatru. Pełne słońce może szybko wysuszać pryzmę, a głęboki cień spowolni jej ogrzewanie i rozkład. Kompostownik ustaw z dala od okien, tarasu i miejsca wypoczynku, ale na tyle blisko, by można było wygodnie donosić resztki oraz wywozić kompost.
Przed montażem sprawdź aktualne przepisy lokalne dotyczące odległości od granicy działki i zabudowań. Takie wymagania mogą zależeć od rodzaju oraz wielkości konstrukcji, dlatego nie warto opierać się na przypadkowych wartościach znalezionych w poradnikach.
Najlepszy materiał zależy od warunków ogrodu
Do dużego ogrodu najczęściej wystarczą palety lub deski z zachowanymi szczelinami. Dają dużą pojemność, dobrą wentylację i łatwy dostęp do zawartości. Siatka będzie dobrym wyborem, gdy liczy się szybki montaż i niska masa. W małym ogrodzie albo na działce o ograniczonej przestrzeni wygodniejszy może być gotowy moduł z tworzywa, pod warunkiem że ma otwory wentylacyjne, odpływ nadmiaru wody i możliwość wybierania kompostu.
Najważniejsze są nie wygląd i cena, lecz przewiewne ściany, brak szczelnego dna oraz ruchomy dostęp do pryzmy. Jeśli te warunki zostaną zachowane, prosty kompostownik z palet będzie działał równie funkcjonalnie jak bardziej rozbudowana konstrukcja.
