Kompostownik z palet lub desek zbudujesz bez skomplikowanych narzędzi. Najważniejsze są trzy zasady: konstrukcja musi stać bezpośrednio na ziemi, mieć ażurowe ściany zapewniające dopływ powietrza i chronić zawartość przed nadmiernym wysychaniem. W zamian otrzymasz naturalny nawóz oraz ograniczysz ilość odpadów z kuchni i ogrodu.
Jak przygotować się do budowy?
Wybierz miejsce w półcieniu, osłonięte od silnego wiatru, ale z łatwym dostępem. Kompostownik nie powinien stać na betonie, kostce brukowej, folii ani innym szczelnym podłożu. Kontakt z glebą umożliwia odpływ nadmiaru wody oraz dostęp mikroorganizmów i dżdżownic.
Najprostsza konstrukcja ma formę kwadratu lub prostokąta o wysokości około 1–1,5 m. Jej wielkość dopasuj do ilości odpadów oraz miejsca w ogrodzie. Do budowy nadają się palety, surowe deski albo kantówki. Drewno powinno być czyste i wolne od farb, olejów oraz impregnatów mogących uwalniać szkodliwe substancje.
Przygotuj podstawowy zestaw narzędzi potrzebnych do przycięcia i skręcenia elementów:
- piła do drewna
- wkrętarka lub śrubokręt
- wkręty do drewna albo gwoździe
- miara
- poziomica
- młotek
W pobliżu granicy działki zachowaj wymagany przepisami dystans. Konkretne odległości mogą zależeć od rodzaju i wielkości obiektu, dlatego przed budową sprawdź aktualne lokalne wymagania.
Jak zrobić kompostownik krok po kroku?
Najłatwiej wykorzystać cztery palety ustawione pionowo i połączone w narożnikach. Możesz też zbudować szkielet z czterech słupków oraz przykręcić do nich poziome deski.
- Przygotuj podłoże – usuń darń i wyrównaj ziemię. Nie wykonuj betonowego dna. Jeśli grunt jest ciężki i słabo przepuszczalny, spulchnij go, aby ułatwić odpływ wody.
- Zbuduj trzy stałe ściany – ustaw narożne słupki lub palety i połącz je wkrętami. Sprawdź poziomicą, czy konstrukcja nie przechyla się na żadną stronę.
- Zostaw szczeliny wentylacyjne – między deskami zachowaj odstępy umożliwiające przepływ powietrza. Ażurowe ściany ograniczają ryzyko gnicia i nieprzyjemnego zapachu.
- Wykonaj przednią ścianę – przykręć po bokach dwie pionowe listewki prowadzące. Wsuń między nie luźne deski, jedna nad drugą. Możesz je wyjmować pojedynczo, zaczynając od dołu, aby wybierać dojrzały kompost bez rozbierania całej konstrukcji.
- Wzmocnij narożniki – jeśli używasz palet, połącz je w kilku miejscach metalowymi kątownikami albo dodatkowymi wkrętami. Kompost z czasem mocno obciąży ściany.
- Dodaj pokrywę – lekka pokrywa z desek, deszczułek lub materiału przepuszczającego powietrze ograniczy przesuszenie i wypłukiwanie składników przez deszcz. Nie uszczelniaj jednak kompostownika całkowicie.
Przednia ściana powinna być niższa lub rozbieralna. To ułatwia przerzucanie zawartości i wybieranie kompostu od dołu. Nie przykręcaj jej na stałe, jeśli nie masz innego otworu serwisowego.
Co wrzucać do kompostownika?
Najlepszy materiał powstaje z połączenia wilgotnych odpadów bogatych w azot z suchymi materiałami zawierającymi więcej węgla. Do kompostownika trafiają wyłącznie odpady organiczne, które nie zawierają plastiku, chemikaliów ani innych zanieczyszczeń.
| Można kompostować | Nie wrzucać |
|---|---|
| obierki i resztki warzyw oraz owoców | mięso, ryby, kości i nabiał |
| skoszoną trawę, liście i zdrowe chwasty bez nasion | chore rośliny oraz chwasty z nasionami |
| drobne gałązki, słomę, korę, trociny i niezadrukowaną tekturę | plastik, szkło, metal, gruz i malowane drewno |
| fusy po kawie i herbacie oraz rozdrobnione skorupki jaj | tłuszcze, oleje, chemikalia i odchody zwierząt domowych |
Jak dbać o kompost?
Po zbudowaniu konstrukcji zacznij od warstwy drenażowej. Ułóż na ziemi około 15–20 cm połamanych gałęzi. Zapewnią odpływ wody i poprawią cyrkulację powietrza od spodu. Na nich możesz umieścić cienką warstwę starego kompostu, ziemi ogrodowej albo słomy.
Odpady układaj naprzemiennie. Mokre resztki roślinne przeplataj suchymi liśćmi, rozdrobnionymi gałązkami lub tekturą. Materiał warto pociąć na mniejsze kawałki, ponieważ szybciej opanują go mikroorganizmy. Nie układaj bardzo grubych warstw świeżej trawy, która może zbić się w zwartą, beztlenową masę.
Podstawowe czynności pielęgnacyjne obejmują:
- mieszanie zawartości co kilka tygodni lub po zauważeniu zbyt wilgotnych, zbitych fragmentów
- kontrolowanie wilgotności, która powinna przypominać lekko wyciśniętą gąbkę
- dodawanie suchych liści lub rozdrobnionej tektury, gdy masa jest zbyt mokra
- zwilżanie kompostu niewielką ilością wody, gdy materiał wyraźnie przesycha
- przykrywanie kompostownika przed ulewnym deszczem i na czas dłuższych okresów suszy
- usuwanie elementów plastikowych, szkła i innych zanieczyszczeń, jeśli przypadkowo trafią do środka
Nieprzyjemny zapach zwykle oznacza niedobór powietrza albo nadmiar wilgoci. W takim przypadku przerzuć zawartość, dodaj suchego materiału i sprawdź, czy szczeliny w ścianach nie zostały zatkane.
O czym pamiętać po zbudowaniu?
Przed rozpoczęciem kompostowania sprawdź, czy konstrukcja spełnia najważniejsze warunki:
- Dno pozostaje otwarte i kompostownik stoi bezpośrednio na przepuszczalnej glebie.
- Ściany mają szczeliny, przez które do wnętrza dociera powietrze.
- Przednia ściana jest wyjmowana, dzięki czemu można wybierać kompost od dołu.
- Na dnie znajduje się warstwa gałęzi poprawiająca drenaż.
- Kompostownik stoi w półcieniu i można do niego wygodnie dojść.
- W środku znajdują się naprzemiennie materiały wilgotne i suche.
Po kilku miesiącach kompost powinien mieć ciemnobrunatny kolor, jednolitą strukturę i zapach świeżej ziemi. Jeśli nadal widać całe gałęzie lub świeże resztki, pozostaw materiał do dalszego dojrzewania i regularnie go mieszaj.
