Makulatura to zużyty papier i tektura, które mogą stać się surowcem do produkcji kolejnych wyrobów. Do niebieskiego pojemnika wrzucaj wyłącznie papier czysty i suchy. Paragony, zatłuszczone opakowania, papier lakierowany oraz materiały z domieszką tworzyw sztucznych nie powinny trafiać do tej frakcji.
Czym jest makulatura?
Makulatura obejmuje zużyte lub niepotrzebne wyroby papiernicze, które nadają się do ponownego przetworzenia. Są to między innymi gazety, zeszyty, książki, kartony, tektura falista oraz papierowe opakowania. Nie jest więc wyłącznie odpadem, lecz surowcem wtórnym wykorzystywanym w papierni do wytwarzania papieru, tektury i innych produktów.
Znaczenie ma jednak nie sam materiał, lecz jego jakość. Włókna papierowe tracą przydatność, gdy nasiąkną wodą, tłuszczem albo zostaną wymieszane z klejami, folią czy innymi tworzywami. Dlatego prawidłowa segregacja decyduje o tym, czy dana partia rzeczywiście trafi do recyklingu.
Co wrzucać do niebieskiego pojemnika?
W gospodarstwie domowym papier należy przygotować tak, aby był czysty, suchy i możliwie wolny od innych materiałów. Najprostsze zasady segregacji przedstawia tabela:
| Wrzucamy do niebieskiego pojemnika | Nie wrzucamy do niebieskiego pojemnika |
|---|---|
| Gazety, czasopisma i ulotki bez foliowych dodatków | Paragony i inne wydruki na papierze termicznym |
| Zeszyty, książki i papier biurowy | Papier zatłuszczony, mokry lub zabrudzony jedzeniem |
| Kartony i tekturę falistą po usunięciu taśmy oraz folii | Papier lakierowany, woskowany, metalizowany lub powleczony tworzywem |
| Papierowe torby i czyste opakowania papierowe | Pieluchy, ręczniki papierowe, chusteczki higieniczne i tapety |
Przed wyrzuceniem kartonu warto usunąć taśmę klejącą, styropian, folię i inne elementy opakowania. Duże pudełka należy złożyć, aby zajmowały mniej miejsca. Zabrudzonego fragmentu nie trzeba przeznaczać do recyklingu razem z czystą częścią.
Dlaczego paragony nie nadają się do papieru?
Paragony najczęściej powstają na papierze termicznym. Zawiera on warstwę reagującą na ciepło, inną niż zwykły papier wykorzystywany w recyklingu. Dodanie takich wydruków do makulatury pogarsza jakość masy włóknistej, dlatego paragony powinny trafić do odpadów zmieszanych, zgodnie z lokalnymi zasadami segregacji.
Podobny problem powodują pudełka po pizzy i inne opakowania nasiąknięte tłuszczem. Papieru nie da się skutecznie oczyścić z takiego zabrudzenia, a jego obecność może obniżyć jakość całej partii surowca.
Jak przebiega recykling makulatury?
Po odebraniu papier trafia do sortowni, a następnie do papierni. Tam jest sprawdzany i przygotowywany do przetworzenia. Uproszczony przebieg procesu wygląda następująco:
- Zbiórka i sortowanie – papier trafia do sortowni, gdzie oddziela się różne rodzaje surowca oraz usuwa większe zanieczyszczenia.
- Rozwłóknianie – papier miesza się z wodą, aby rozdzielić go na włókna celulozowe i utworzyć masę papierniczą.
- Oczyszczanie mechaniczne – sita i urządzenia sortujące usuwają między innymi piasek, metal, tworzywa sztuczne oraz cięższe fragmenty.
- Odbarwianie – jeśli nowy produkt ma być jasny, z masy usuwa się część farb drukarskich. Przy produkcji tektury lub papieru pakowego etap ten może nie być potrzebny.
- Produkcja nowego wyrobu – oczyszczona masa jest formowana, odwadniana i suszona, a następnie powstaje z niej papier, karton lub tektura.
Włókna papierowe można wykorzystać wielokrotnie, ale przy każdym przetworzeniu stają się krótsze i słabsze. Z tego powodu do produkcji papieru często dodaje się także włókna pierwotne.
Recykling ogranicza zużycie drewna, wody i energii w porównaniu z produkcją papieru wyłącznie z surowca pierwotnego. Dostarczona dokumentacja wskazuje również na mniejszą emisję CO2 przy przetwarzaniu papieru, ale konkretne oszczędności zależą od technologii i rodzaju surowca.
Makulatura dla firm – jakość ma znaczenie
W przedsiębiorstwie makulatura powstaje między innymi jako odpad opakowaniowy, ścinki produkcyjne, zniszczone dokumenty lub niesprzedane materiały papierowe. Firmy mogą przekazywać ją do skupu albo bezpośrednio do odbiorcy przemysłowego. O sposobie rozliczenia decydują rodzaj, czystość i przygotowanie surowca.
Najczęściej spotykane grupy to makulatura mocna, biała i mieszana. Do mocnej zalicza się przede wszystkim tekturę falistą, worki papierowe oraz odpady z tektury kraft. Makulatura mieszana zawiera różne rodzaje papieru i tektury, dlatego zwykle ma mniej przewidywalne właściwości niż materiał dokładnie posegregowany.
Przy odbiorze przemysłowym szczególnie liczą się następujące parametry:
- Wilgotność – dla suchej makulatury często przyjmuje się poziom około 11–12%. Wilgotność do 20% może skutkować reklamacją, a przekroczenie 20% bywa podstawą odmowy przyjęcia beli. Konkretne wymagania należy ustalić z odbiorcą.
- Czystość – w surowcu nie powinno być folii, tekstyliów, szkła, drewna, chemikaliów, oleju, wosku ani dużej ilości kleju.
- Rodzaj powłoki – papier lakierowany, chromowany, metalizowany lub silnie laminowany może nie nadawać się do danego procesu.
- Stopień sortowania – rozdzielenie kartonu, gazet, papieru biurowego i innych frakcji ułatwia dalsze przetwarzanie i może poprawić warunki odbioru.
- Forma przygotowania – suche materiały można prasować w belownicy. Belowanie zmniejsza objętość surowca i ułatwia jego magazynowanie oraz transport.
Papiernia może odmówić przyjęcia partii, w której znajduje się zbyt dużo zanieczyszczeń albo wilgoci. Przed belowaniem nie należy moczyć kartonu, ponieważ woda obniża jego wartość użytkową i utrudnia ocenę rzeczywistej masy surowca.
Dlaczego warto segregować papier?
Każda czysta partia makulatury zwiększa szansę na jej ponowne wykorzystanie. Recykling papieru:
- ogranicza zapotrzebowanie na włókna pierwotne i pomaga chronić lasy,
- zmniejsza zużycie energii oraz wody w porównaniu z produkcją papieru od początku,
- ogranicza ilość odpadów trafiających do zagospodarowania jako odpady zmieszane,
- może zmniejszać emisję CO2 związaną z produkcją nowych wyrobów papierniczych.
Makulatura spełnia swoją funkcję tylko wtedy, gdy jest czysta i sucha. W domu oznacza to właściwy wybór niebieskiego pojemnika, a w firmie także sortowanie, kontrolę wilgotności i właściwe belowanie. Tak przygotowany papier może wrócić do obiegu jako karton, tektura albo nowy papier.
