Segregacja odpadów w Polsce opiera się na pięciu frakcjach: papierze, szkle, metalu i tworzywach sztucznych, bioodpadach oraz odpadach zmieszanych. Elektrośmieci, leki, gabaryty, tekstylia i odpady niebezpieczne oddaje się w wyznaczonych punktach, najczęściej w PSZOK-u. Szczegółowe zasady mogą się różnić w zależności od gminy, dlatego przy nietypowym odpadzie sprawdź lokalny regulamin.
Jaki kolor pojemnika do czego służy?
Podstawowy podział wygląda tak. Przykłady dotyczą najczęściej spotykanych odpadów, ale lokalne zasady odbioru mogą przewidywać dodatkowe rozwiązania.
| Frakcja | Kolor pojemnika | Przykłady |
|---|---|---|
| Papier | Niebieski | Gazety, kartony, tektura, zeszyty |
| Metale i tworzywa sztuczne | Żółty | Butelki plastikowe, puszki, folie, kartony po mleku |
| Szkło | Zielony | Butelki i słoiki po żywności oraz kosmetykach |
| Bioodpady | Brązowy | Obierki, resztki roślinne, fusy, skorupki jaj |
| Odpady zmieszane | Czarny lub szary | Odpady, których nie można przypisać do innej frakcji |
Jak przygotować odpady przed wyrzuceniem?
Segregacja zaczyna się jeszcze przed wrzuceniem odpadu do pojemnika. Nie chodzi o dokładne mycie każdego opakowania, lecz o usunięcie jego zawartości i ograniczenie zajmowanej przestrzeni.
Przed wyrzuceniem sprawdź kilka rzeczy:
- Opróżnij opakowanie z resztek jedzenia, płynów i innych produktów.
- Nie musisz myć opakowań po jogurcie, napojach czy kosmetykach, jeśli są opróżnione. Dokładne czyszczenie w domu zużywa wodę, a opakowania są oczyszczane podczas przetwarzania.
- Zgnieć butelki, puszki i kartony, aby zajmowały mniej miejsca. Opakowania kaucyjne pozostaw w stanie umożliwiającym ich zwrot w punkcie zbiórki.
- Nie odrywaj nakrętek od butelek i kartonów, chyba że lokalna instrukcja wyraźnie wskazuje inaczej.
- Rozłóż kartony przed włożeniem ich do niebieskiego lub żółtego pojemnika.
- Nie wrzucaj silnie zabrudzonych materiałów do frakcji surowcowej. Tłusty papier, papier po maśle czy ręczniki papierowe zwykle trafiają do odpadów zmieszanych.
Jeżeli przedmiot ma element elektroniczny, baterię, resztki chemikaliów albo duże rozmiary, nie kieruj się wyłącznie materiałem, z którego jest wykonany. Taki odpad może wymagać oddania do PSZOK-u lub innego specjalnego punktu.
Co wrzucać do poszczególnych frakcji?
Papier – niebieski pojemnik
Do niebieskiego pojemnika trafiają czyste i suche odpady z papieru oraz tektury, między innymi gazety, kartki, koperty, zeszyty, papierowe torby, pudełka i kartony. Etykiety, taśmy klejące czy zszywki przyklejone do papieru nie zawsze trzeba usuwać, jeśli lokalny regulamin nie stanowi inaczej.
Nie wrzucaj tam papieru mokrego, zatłuszczonego lub zabrudzonego resztkami jedzenia, zużytych chusteczek, ręczników papierowych, papieru termicznego z paragonów ani opakowań trwale połączonych z folią lub tworzywem.
Metale i tworzywa sztuczne – żółty pojemnik
Żółta frakcja obejmuje plastikowe butelki i opakowania, folie, torby, puszki po napojach i konserwach, kapsle, zakrętki, opakowania po kosmetykach i środkach czystości oraz kartony po mleku, sokach i innych płynnych produktach. Opakowania powinny być opróżnione.
Nie wrzucaj do żółtego pojemnika baterii, akumulatorów, sprzętu elektronicznego, opakowań po farbach i lakierach, pojemników z resztkami substancji niebezpiecznych ani butelek po olejach silnikowych. Plastikowa zabawka bez elektroniki może być klasyfikowana lokalnie jako odpad zmieszany lub tworzywo, ale zabawka z baterią albo układem elektronicznym jest elektroodpadem.
Szkło – zielony pojemnik
Do zielonego pojemnika przeznaczone jest wyłącznie szkło opakowaniowe, czyli puste butelki i słoiki po żywności, napojach oraz kosmetykach. Nie ma znaczenia, czy szkło jest bezbarwne czy kolorowe, jeśli gmina zbiera oba rodzaje razem.
Do tej frakcji nie wrzucaj szklanek, kieliszków, naczyń żaroodpornych, porcelany, fajansu, żarówek, świetlówek, szyb ani luster. Mają one inny skład i temperaturę przetwarzania niż szkło opakowaniowe. Lustro nie trafia do zielonego pojemnika. Całe lustro najlepiej oddać do PSZOK-u, a małe potłuczone elementy, zabezpieczone przed skaleczeniem, zwykle umieszcza się w odpadach zmieszanych. Duże szyby należy oddać do PSZOK-u.
Bioodpady – brązowy pojemnik
Bioodpady to odpady organiczne pochodzące z kuchni i ogrodu. Do brązowego pojemnika najczęściej trafiają:
- Obierki i resztki owoców oraz warzyw.
- Fusy po kawie i herbacie.
- Skorupki jajek.
- Zepsute owoce, warzywa, przetwory i dania roślinne.
- Skoszona trawa, liście, chwasty, kwiaty i drobne gałęzie.
- Kora, trociny oraz nieimpregnowane i niemalowane drewno, jeśli dopuszcza je lokalny system.
Do bioodpadów nie należy wrzucać mięsa, kości, odchodów zwierząt, ziemi, kamieni, popiołu ani drewna impregnowanego. Wymagania dotyczące mięsa i odpadów ogrodowych mogą różnić się między gminami, dlatego sprawdź miejscową instrukcję.
Odpady zmieszane – czarny lub szary pojemnik
Do odpadów zmieszanych trafia to, czego nie można umieścić w pozostałych frakcjach i co nie jest odpadem problemowym. Mogą to być na przykład zużyte ręczniki papierowe, zabrudzony papier, odpady higieniczne czy stłuczona ceramika.
Czarny pojemnik nie jest miejscem na baterie, leki, elektrośmieci, farby, rozpuszczalniki, gruz, odpady wielkogabarytowe ani tekstylia objęte selektywną zbiórką. Trudny do sklasyfikowania przedmiot nie powinien automatycznie trafiać do zmieszanych.
Gdzie wyrzucić odpady problematyczne?
Niektóre odpady wymagają osobnego sposobu zbiórki, ponieważ mogą zawierać substancje niebezpieczne, zajmują dużo miejsca albo mają elementy, których nie da się bezpiecznie przetworzyć razem z odpadami komunalnymi.
| Rodzaj odpadu | Miejsce oddania |
|---|---|
| Przeterminowane i niepotrzebne leki | Apteka lub wyznaczony punkt zbiórki, a także PSZOK, jeśli przyjmuje tę frakcję |
| Baterie i akumulatory | Specjalny pojemnik w sklepie, szkole lub urzędzie, punkt zbiórki albo PSZOK |
| Elektrośmieci | Czerwony pojemnik, zbiórka gminna, sklep przy zakupie nowego sprzętu lub PSZOK |
| Gabaryty | Gminna zbiórka odpadów wielkogabarytowych albo PSZOK |
| Farby, rozpuszczalniki i chemikalia | PSZOK lub inny punkt wskazany przez gminę |
| Gruz i odpady budowlane | PSZOK w zakresie przyjmowanych ilości albo firma odbierająca odpady budowlane |
| Ubrania, buty i tekstylia | PSZOK, mobilny PSZOK lub zbiórka organizowana przez gminę |
Od 1 stycznia 2025 roku tekstylia są objęte selektywną zbiórką. Zużytych ubrań, ręczników, pościeli, toreb czy butów nie należy wrzucać do odpadów zmieszanych, jeśli lokalny system kieruje je do PSZOK-u lub mobilnego punktu. Rzeczy nadające się do dalszego użycia można przekazać organizacji pomocowej albo oddać podczas zbiórki.
Buty z diodami, baterią lub innym układem elektronicznym są elektroodpadami, nawet jeśli ich główną część stanowi materiał tekstylny.
Czym jest PSZOK?
PSZOK to Punkt Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych. Jest przeznaczony przede wszystkim dla odpadów, których nie wolno lub nie można wrzucić do standardowych pojemników. Zwykle przyjmuje między innymi elektrośmieci, baterie, akumulatory, gabaryty, odpady budowlane z gospodarstw domowych, chemikalia, zużyte opony, tekstylia, lustra i szyby.
Zakres przyjmowanych odpadów, limity, wymagane dokumenty i godziny otwarcia ustala gmina. Dla mieszkańców objętych lokalnym systemem opłat przyjęcie odpadów komunalnych często jest bezpłatne, ale nie jest to reguła obejmująca każdą sytuację. Przed wyjazdem sprawdź stronę swojej gminy. Nie przywoź do PSZOK-u odpadów z działalności gospodarczej, materiałów niedopuszczonych przez regulamin ani cieknących opakowań.
Gdy nie wiesz, gdzie oddać nietypowy przedmiot, postępuj według tej kolejności:
- Sprawdź, czy przedmiot jest pustym opakowaniem i przypisz go do jednej z pięciu frakcji.
- Jeśli zawiera baterię, elektronikę, substancję chemiczną lub rtęć, nie wrzucaj go do zwykłego pojemnika.
- Jeśli jest duży, ciężki albo budowlany, sprawdź zbiórkę gabarytów i regulamin PSZOK-u.
- Wyszukaj na stronie gminy właściwy punkt, godziny przyjęć oraz ewentualne limity.
Dlaczego segregacja ma znaczenie?
Poprawne rozdzielenie odpadów ogranicza zanieczyszczenie surowców i zwiększa szansę na ich ponowne wykorzystanie. Ułatwia też odbiór oraz przetwarzanie odpadów, co może wpływać na koszty funkcjonowania całego systemu. Najprostsza zasada brzmi: opakowania opróżnij i posegreguj, a wszystko, co nie pasuje do zwykłego pojemnika, sprawdź w lokalnym regulaminie lub oddaj do właściwego punktu.
