Od 1 stycznia 2025 roku ubrań, butów i innych tekstyliów nie wolno wrzucać do pojemnika na odpady zmieszane. Podstawowym, ustawowo gwarantowanym miejscem ich oddania jest PSZOK, czyli Punkt Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych. Gmina może uruchomić także kontenery, zbiórki mobilne lub odbiór workowy, ale takie rozwiązania zależą od lokalnych zasad.
Co zalicza się do odpadów tekstylnych?
Frakcja tekstylna obejmuje nie tylko stare koszulki i spodnie. Do tej grupy należą także:
- odzież każdego rodzaju, w tym bielizna i skarpetki
- obuwie, najlepiej oddane parami
- pościel, ręczniki, koce i obrusy
- firany, zasłony i inne tekstylia domowe
- czapki, szaliki, rękawiczki i torby tekstylne
- pluszowe zabawki oraz podobne wyroby z materiału
Materiał, z którego wykonano rzecz, nie zmienia jej klasyfikacji. Ubrania z poliestru lub innych tworzyw sztucznych również są odpadami tekstylnymi. Nie należy wrzucać ich do żółtego pojemnika przeznaczonego na metale i tworzywa sztuczne.
Gdzie oddać ubrania w zależności od ich stanu?
Najpierw oceń, czy odzież może jeszcze komuś służyć. Rzeczy czyste, suche i nadające się do noszenia można przekazać dalej. Ubrania zniszczone, przetarte lub podarte powinny trafić do komunalnego systemu zbiórki tekstyliów.
| Stan odzieży | Miejsce oddania | Uwagi |
|---|---|---|
| Dobry, nadający się do dalszego używania | Organizacja charytatywna, kontener na odzież, second-hand | Przekazuj rzeczy czyste, suche i zapakowane zgodnie z zasadami danego punktu. |
| Zniszczony, ale suchy i bez chemicznych zabrudzeń | PSZOK lub lokalny punkt zbiórki tekstyliów | Dotyczy także dziurawej bielizny, skarpet i zużytych ręczników. |
| Mocno zabrudzony podczas sprzątania | Najczęściej odpady zmieszane | Dotyczy na przykład szmaty przesiąkniętej zwykłym brudem, której nie da się już wykorzystać. |
| Zanieczyszczony farbą, olejem, smarem lub rozpuszczalnikiem | Punkt przyjmujący odpady niebezpieczne, zgodnie z lokalnymi zasadami | Nie wrzucaj takiej tkaniny ani do kontenera na tekstylia, ani do zwykłych odpadów zmieszanych. |
PSZOK przyjmuje tekstylia niezależnie od tego, czy nadają się jeszcze do noszenia. Przed wizytą sprawdź jednak na stronie swojej gminy adres punktu, godziny otwarcia oraz ewentualne limity i zasady przyjmowania odpadów.
Kontenery na odzież i zbiórki mobilne są lokalnym udogodnieniem, a nie rozwiązaniem obowiązkowym w każdej gminie. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wymaga zapewnienia mieszkańcom możliwości oddania tekstyliów, lecz ustawowym minimum pozostaje dostęp do PSZOK-u. Nie każda gmina musi więc ustawić osobne pojemniki przy każdym bloku.
Co grozi za wrzucenie ubrań do odpadów zmieszanych?
Obowiązek selektywnego zbierania tekstyliów wynika z przepisów dotyczących gospodarki odpadami, wdrożonych w Polsce od 1 stycznia 2025 roku. Wrzucenie odzieży do czarnego pojemnika może zostać potraktowane jako brak segregacji. W takiej sytuacji gmina może naliczyć opłatę podwyższoną od dwu- do czterokrotności stawki podstawowej. Konkretna wysokość zależy od lokalnej uchwały i sposobu prowadzenia postępowania.
Uwaga na tekstylia zanieczyszczone chemicznie. Ubrania i szmaty nasączone farbą, olejem, smarem albo rozpuszczalnikiem mogą być odpadami niebezpiecznymi. Trzeba oddać je w miejscu wskazanym przez gminę dla tego rodzaju odpadów. Nie mieszaj ich z suchą odzieżą, ponieważ mogą zanieczyścić całą zebraną frakcję.
Najczęstsze pytania o wyrzucanie ubrań
W codziennej segregacji najwięcej wątpliwości dotyczących tekstyliów budzą następujące sytuacje:
- Czy ubrania trzeba wyprać przed oddaniem? Nie ma ogólnego obowiązku prania. Powinny być jednak suche i niezanieczyszczone substancjami niebezpiecznymi.
- Czy gmina musi ustawić kontener pod każdym blokiem? Nie. Musi zapewnić możliwość selektywnego oddania tekstyliów, a PSZOK jest podstawowym wymaganym punktem.
- Co zrobić z dziurawą bielizną? Jeśli jest sucha i nie została zabrudzona chemikaliami, oddaj ją do PSZOK-u lub innego lokalnego punktu zbiórki tekstyliów.
- Czy buty trzeba rozdzielić? Najlepiej przekazywać je parami, związane lub połączone, aby nie rozdzieliły się podczas transportu i sortowania.
Jak postąpić z dużą ilością odzieży?
Przy większej liczbie worków, na przykład po opróżnianiu mieszkania, najpierw rozdziel rzeczy według stanu, a następnie:
- Odłóż odzież nadającą się do dalszego używania i skontaktuj się z wybraną organizacją lub punktem przyjmującym darowizny.
- Spakuj suche, zniszczone tekstylia osobno i sprawdź zasady przyjmowania ich w lokalnym PSZOK-u.
- Wyodrębnij materiały zabrudzone farbą, olejem, smarem lub rozpuszczalnikiem.
- Ustal w gminie, gdzie przyjmowane są takie odpady niebezpieczne i dostarcz je zgodnie z instrukcją.
